De grondlegger van het moderne Nederland: zo mag Cornelis Lely (1854-1929) gerust worden genoemd. Lely is vooral bekend als de man die de Zuiderzee afsloot en inpolderde, maar hij deed veel meer dan dat.

In zijn jonge jaren maakte hij al naam als briljant ingenieur; in zijn verdere leven ontpopte hij zich als visionair en daadkrachtig politicus en staatsman met als grote drijfveer Nederland toekomst te geven.

Drie keer bekleedde de sociaal-liberaal Lely het ambt van minister. Als geen ander wilde en durfde hij te investeren in een nieuw, sociaal en welvarend Nederland. De overheid, vond Lely, vervulde daarbij een belangrijke taak.

Lely is in staat geweest zijn plan te verwezenlijken doordat hij behalve ingenieur ook een capabel politicus was. Zelfs toen hij in 1913 de drooglegging in het regeringsprogramma kreeg was er nog grote maatschappelijke weerstand. Twee dingen hebben Lely geholpen: De Eerste Wereldoorlog veroorzaakte gebrek aan voedsel, waardoor de extra landbouwgrond die de Zuiderzeewerken op zouden leveren van groot belang werden. De belangrijkste omslag kwam met de watersnood van 1916. De gevolgen van de watersnood deden de publieke opinie pas beseffen hoe naïef het is om de gevaren van die zee te negeren. Twee jaar later, in 1918, loodste Lely de Zuiderzeewet door het parlement.

De visie van Lely was verkorting van de kustlijn. De verdediging tegen die zee is zo sterk als de kortste schakel, zo redeneerde Lely, en met de vele honderden kilometers kustlijn aan de Zuiderzee is het erg moeilijk om een effectieve waterkering te onderhouden. De Afsluitdijk heeft dit allemaal vervangen door 'n enkele dijk. De visie van Lely is later de 20e eeuw nogmaals toegepast in die Deltawerken, waarbij de kustlijn van Zeeland een groot stuk verkort is.

De plaatsen Lelystad in de Nederlandse provincie Flevoland, en Lelydorp in Suriname, zijn naar hem genoemd, evenals het gemaal Lely in de Wieringermeer. In Amsterdam is een autoweg naar hem genoemd; de Cornelis Lelylaan. Zijn wetenschappelijke verdiensten werden erkend door zijn benoeming in 1895 tot lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, afd. Natuurkunde, en in 1905, door het eredoctoraat van de Technische Hogeschool te Delft.

Aan de Noord-Hollandse kant van de Afsluitdijk stond een standbeeld van Lely, dat op 23 september 1954 door Koningin Juliana werd onthuld ter gelegenheid van zijn honderdste verjaardag. Het is gemaakt door Mari Andriessen. Het beeld zal na een grondige opknapbeurt verhuizen naar de omgeving van het monument op de Afsluitdijk. In Lelystad bevindt zich eveneens een standbeeld van Lely, gemaakt door Piet Esser, plus een door Hans van Houwelingen ontworpen basaltstenen zuil van dertig meter hoog, met daarop een afgietsel van het standbeeld van Andriessen.

Lely overleed op 74-jarige leeftijd in de strenge winter van 1929. Hij heeft de eerste drooglegging (Wieringermeer) niet meegemaakt, en niet de sluiting van de Afsluitdijk.

Het boek Verover mij dat land. Lely en de Zuiderzeewerken van Willem van der Ham beschrijft hoe Lely er telkens in slaagde zijn ideeën te verwezenlijken. Het laat zien hoe zijn rationele, wetenschappelijke aanpak en gedrevenheid anderen inspireerden om op het nieuwe land van de IJsselmeerpolders naar een nieuwe maatschappij te streven. 'Een volk dat leeft, bouwt aan zijn toekomst' staat op het monument op de Afsluitdijk. Lely droeg daaraan als geen ander bij.

Dit prachtig uitgevoerde boek met vele unieke illustraties in kleur verschijnt ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de Afsluitdijk.