Op donderdag 28 april wordt de expositie 'Licht in het Donker: Het Philips-Kommando in Kamp Vught' in het voormalige concentratiekamp geopend.

Daarin wordt een beeld gegeven van een unieke vorm van industriële tewerkstelling van gevangenen binnen het prikkeldraad van het Kamp Vught. Uniek, omdat in geen enkel ander kamp een particulier bedrijf de gelegenheid heeft gekregen om productie-activiteiten op deze schaal binnen dat prikkeldraad te verrichten.

Begin 1943 heeft de Philips-directie na lange aarzeling gevolg gegeven aan het dringende verzoek uit 'Berlijn' om in het concentratiekamp de Speciale Werkplaats B677 te vestigen. Met de SS was vooraf een grote mate van eigen zeggenschap overeengekomen, die ook lange tijd in stand kon worden gehouden. Ruim 3.100 gevangenen (10 procent van het totaal), hebben kortere of langere tijd deel uitgemaakt van het daar werkzame Philips-Kommando.

Philips probeerde zoveel mogelijk gevangenen, mannen en vrouwen, joden en niet-joden, aan werk te helpen. In een relatief veilige omgeving maakten zij onder meer radiotoestellen, knijpkatten en scheerapparaten. Voor anderen werd werk bedacht op een Rekenkamer, Schrijfkamer of Tekenkamer. Jonge joodse vrouwen konden worden ingezet onder het voorwendsel dat alleen zij over het vereiste 'Fingerspitzengefühl' beschikten voor het maken van 'kriegswichtige' radiobuizen.

Werken in het Philips-Kommando heeft voor de 600 joodse gevangenen lange tijd vrijstelling betekend van transporten. Toen zij toch in juni 1944 werden gedeporteerd naar het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau, werden zij niet voor de gaskamers geselecteerd. Na korte tijd zijn zij vanuit andere kampen als 'Philips Facharbeiter' tewerkgesteld bij bedrijven in Reichenbach. Bijna 400 van de 500 gedeporteerde joodse Philips-medewerkers hebben zo de oorlog overleefd.

In de expositie wordt de opbouw, groei, bloei en neergang van de werkplaats en van het Philips-Kommando verbeeld. Interessante voorwerpen zijn speciaal voor deze expositie in bruikleen verkregen van oud-gevangenen en hun nabestaanden. Sommige foto’s, tekeningen en voorwerpen zijn voor het eerst te zien. In de expositie worden de dilemma’s van de multinational Philips nader belicht. Directeur Frits Philips zei na de oorlog dat het werk in Vught zijn merkwaardigste activiteit was tijdens de bezetting.

Andere onderdelen van de expositie gaan in op 'Leven en Werken', 'Wie werkten er', 'Leiding en Organisatie' en 'En daarna'. Bizarre gebeurtenissen worden belicht, deels ook in persoonlijke verhalen. Zo bracht Himmler in februari 1944 een bezoek aan de Werkplaats, sprak met technisch leider Bram de Wit, en schudde na afloop deze gevangene de hand. Hachelijk spel, heimelijk verzet en gecamoufleerde sabotage komen in allerlei vormen aan de orde. Daarnaast wordt duidelijk dat dankzij Philips het bestaan van de betrokken gevangenen is verzacht.

www.nmkampvught.nl