Het Catharina Gasthuis en Streekarchief Hollands Midden organiseren twee tentoonstellingen over de oude stadspoorten en de verdedigingswerken van Gouda.

In Museum het Catharina Gasthuis is op de tentoonstelling 'Van wallen, vesten & harkieren. Goudse stadspoorten op papier', een zestigtal tekeningen en prenten uit de eigen collectie te zien alsmede een aantal schilderijen. De meeste werken zijn ontstaan in de periode waarin de poorten en wallen werden of al zijn afgebroken, de eerste helft van de negentiende eeuw. Zij weerspiegelen veelal een enigszins geromantiseerde visie op de bouwwerken en zijn een laatste herinnering aan een voorbij tijdperk: net als in andere steden was in Gouda de periode van de stadsuitbreiding aangebroken.

In het Streekarchief zijn documenten, plattegronden en tekeningen van de stadspoorten en stadswallen en archiefstukken van de schutterijen van Gouda te zien. Op beide locaties krijgt het Goudse stadswapen speciale aandacht in het kader van het Wapenschildenprogramma van de provincie Zuid-Holland als afsluiting van het Verhalen van Stedenprogramma. Een educatieve route voor groep 7 en 8 van het basisonderwijs belicht de achtergronden en de geschiedenis van het Goudse Stadswapen.

Ontstaan van de stadsmuren en poorten
Aan het einde van de middeleeuwen was Gouda een belangrijke stad op de grens van twee machtscentra: het graafschap Holland en het bisdom Utrecht. Het was de tijd van de Hoekse en Kabeljauwse twisten. Alle reden om stadsmuren en vesten aan te leggen en dus ook stadspoorten te bouwen. Deze boden tevens enige bescherming tegen andere bedreigingen zoals de pest. Aan het einde van de veertiende eeuw was vrijwel de volledige stad beschermd.

Een geromantiseerde visie op bouwwerken
Dienden de muren en poorten vooral ter verdediging van de stad, na de zeventiende eeuw raakten zij deze functie meer en meer kwijt. Daarna waren ze nog slechts een toonbeeld van stedelijke prestige. Ruim viereneenhalve eeuw bleven de wallen en poorten bestaan tot in de jaren veertig van de negentiende eeuw het koninklijk besluit viel om, na de muren, ook tot sloop van de poorten over te gaan. Vanaf dat moment waren zij slechts nog een gegeven dat aanleiding gaf tot romantiseren, vrijwel niets is op een zichtbare wijze bewaard gebleven, veel resten gaan schuil onder de grond. Nog een enkel onderdeel van een stadspoort resteert, een paar kapitelen vermoedelijk van de Rotterdamse of Dijkspoort en het beeld van de bijbelse figuur Jozua, dat afkomstig is van de voormalige Kleiwegspoort.

Museum het Catharina Gasthuis
Streekarchief Hollands Midden