Het Gemeentemuseum Elburg exposeert de collectie almanakken van particulier verzamelaar Willem van Norel.

Almanak
Het woord almanak is vermoedelijk afgeleid van het Arabische ‘al–manach’ (= het klimaat, de seizoenen). Een almanak bestaat gewoonlijk uit een tabel met een kalender van dagen, weken en maanden aangevuld met gegevens zoals de stand van de zon en de maan, feest-, gedenk- en marktdagen, tijden van eb en vloed, weersvoorspellingen, raadgevingen en astrologische gegevens.

De oudste bekende almanak is een Egyptisch exemplaar uit de 13e eeuw vóór Christus. Deze almanak maakt deel uit van de collectie van het British museum in Londen. In de loop der eeuwen hebben vele almanakken de revue gepasseerd, van de Deventer, ’s Gravenhaagsche, Alkmaarse tot zelfs een Elburgsche uitgave. Maar de meest bekende is wel de Enkhuizer Almanak.

Elburgsche Almanak
In 1768 verscheen de eerste jaargang van de Elburgsche Almanak. Deze almanak werd uitgegeven bij de weduwe Nicolaas van der Kamp en Zoon, ‘boekverkoopers’. In navolging van andere steden kreeg Elburg daarmee ook een almanak. Zeer waarschijnlijk is het bij die ene jaargang gebleven. Er zijn geen andere exemplaren bekend.

De bewaard gebleven Elburgsche Almanak maakt deel uit van het archief van de familie Raedt van Oldenbarneveld. Zij woonden in de tweede helft van de 18e eeuw en de eerste decennia van de 19e eeuw op het landgoed Morren bij Oosterwolde. Ter gelegenheid van de tentoonstelling is dit bijzondere exemplaar dat tegenwoordig deel uit maakt van de collectie van het Gelders Archief tijdelijk uitgeleend aan het Gemeentemuseum te Elburg.

De Elburgsche Almanak is van groot belang voor het onderzoek naar de geschiedenis van Elburg. Het boekje verschaft veel aanvullende gegevens over het leven in Elburg in de tweede helft van 18e eeuw. Zo staan er onder meer gegevens in over in Elburg woonachtige personen en hun diverse openbare functies, zowel in bestuurlijk alsook in uitvoerend opzicht.

Naast de namen van de functionarissen staan ook de beurtdiensten van de Elburger veerschippers op Amsterdam vermeld. Ook de data van belangrijke markten en de jaarlijkse kermis worden genoemd. De Elburgsche Almanak zal met name door de vissers zijn gebruikt voor de getijdebeweging van het water (i.v.m. de stroming), de stand van de maan (i.v.m. de nachtvisserij) en de katholieke feestdagen (i.v.m. de haringvisserij).

www.museumelburg.nl